बर्सेनि आउँछन् हजार ‘बाकस’: कति नेपालीको मृत्यु हुन्छ, परराष्ट्रसँग जानकारी छैन

ENGLISH

NRN GLOBAL

बर्सेनि आउँछन् हजार ‘बाकस’: कति नेपालीको मृत्यु हुन्छ, परराष्ट्रसँग जानकारी छैन

30 January, 2017 | Sandeep Bhattarai | 955 Views | comments

बाकस

मलेसियाबाट कैलालीका प्रह्लाद राना, सल्यानका केशर पुन र जाजरकोटबाट लालबहादुर थापाको शव त्रिभुवन विमानस्थलमा आइपुग्यो । शव बाहिर निकाल्ने फरक बाटो थिएन ।

मृतकका आफन्तले यात्रु निस्कने मूल ढोकाबाटै कफिन निकाल्दै थिए । त्यो देखेर विदेशबाट आएका यात्रु र उनीहरूलाई पर्खिबसेका आफन्तको मन चिसो भयो । भन्दै थिए, ‘कफिन त अर्कै बाटो लैजाने व्यवस्था भइदिए पनि हुन्थ्यो नि ।’

एउटै जहाजबाट ल्याइएका ती शव घरसम्म पुर्‍याउन ढोका छेउमै तीनवटा एम्बुलेन्स थिए । मेडिकल रिपोर्टअनुसार रानाले आत्महत्या गरेका थिए । पुनको हृदयाघातबाट मृत्यु भएको थियो । लालबहादुरको मृत्युको कारण खुलेको थिएन ।

त्यसअघि मात्रै कतारबाट ४ जनाको शव ल्याइएको थियो । जसमा थिए, सोनाम तामाङ, शेख इजराइल, मोहम्मद अकुब नदफ्फा, आइडी मोहम्मद । मेडिकल रिपोर्टमा सोनामको श्वासप्रश्वास समस्याका कारण मृत्यु भएको उल्लेख छ । शेख, मोहम्मद र आइडीको भने काम गर्ने क्रममा खसेर घाइते भएपछि मृत्यु भएको जनाइएको छ ।

वैदेशिक रोजगारीका लागि प्रमुख गन्तव्य मानिएका मुलुकबाट यसरी शव आउनु सामान्य भइसकेको छ । ती देशहरूबाट मात्रै हरेक वर्षजसो एक हजारको हाराहारीमा शव आउन थालेको छ । विदेशस्थित नेपाली दूतावासहरूका अनुसार सन् २०१६ मा मध्यपूर्वका देश र मलेसियामा मात्रै ९ सय ५० नेपालीले ज्यान गुमाएका छन् । जसमा ३८ जना महिला छन् ।

दूतावासहरूका अनुसार मलेसियामा ३ सय ९२, साउदी अरबमा २ सय २९, कतारमा १ सय ७६, संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) मा ६६, कुवेतमा २५, दक्षिण कोरियामा २०, बहराइनमा ११, अफगानिस्तानमा १४, ओमनमा ७, इराकमा ५ जनाको मृत्यु भएको छ । इजरायल, लेबनान, इजिप्ट, सिरिया र साइप्रसमा एक/एक नेपालीको ज्यान गएको छ । सबैभन्दा बढी मुटुजन्य रोग, हृदयाघात र उच्च रक्तचापबाट ५ सय जना, ट्राफिक दुर्घटनाबाट १ सय ७३, आत्महत्याबाट १ सय १३, कार्यक्षेत्र दुर्घटनामा ६२, विभिन्न जटिल रोगबाट ६७, नखुलेकोबाट १८, हत्याबाट १७ र बच्चा जन्माउन नसक्दा एक महिलाको मृत्यु भएको हो ।

वैदेशिक रोजगार प्रवद्र्धन बोर्डको अभिलेखमा सन् २००८ देखि २०१५ सम्म ४ हजार ३ सय २२ जनाको मृत्यु भएको उल्लेख छ । जसमा ८५ महिला छन् । क्षतिपूर्ति लिन र शव घरसम्म लैजानका लागि निवेदन लिन आउनेहरू मात्रै बोर्डमा पुग्ने गरेका छन् । बोर्डका कार्यकारी निर्देशक रघुराज काफ्ले भन्छन्, ‘हामीसँग यकिन तथ्यांक हुँदैन । परिवारले क्षतिपूर्ति लिनका लागि निवेदन दिनेहरू आएपछि मात्रै अभिलेखमा राख्छौं ।’

प्रवासमा कति नेपालीको मृत्यु हुन्छ भन्ने पूर्ण जानकारी परराष्ट्र मन्त्रालयसँग पनि छैन । दूतावासहरूले शव पठाउनका लागि दिइने ‘नो अब्जेक्सन सर्टिफिकेट’ (एनओसी) जारी गरेको अभिलेखलाई नै परराष्ट्र मन्त्रालयमा पठाउने गरेका छन् । शव पठाउने बेला कम्पनी एनओसी लिन गएपछि मात्रै दूतावासले मृतक कामदारको सूचना पाउने गरेको छ ।
नेपाली मृतक कामदारको अध्ययन गरेको अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठन (आईएलओ) का अनुसार विदेशमा नेपालीको ज्यान जाने क्रम बढिरहेको छ । ‘एक हजार पुरुष कामदारमा १.८० को दरले मृत्यु भइरहेको छ,’ आईएलओको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ ।

दोष कसको ? 
कामदारको मृत्यु सम्बन्धमा कामदार आपूर्ति गर्ने र पठाउने देशले एकअर्कालाई जिम्मेवारी देखाउँदै आएका छन् । आपूर्ति गर्ने (गन्तव्य) मुलुकले कार्य क्षेत्रमा काम गर्ने बेला मृत्यु भए मात्रै जिम्मेवारी लिन्छ । त्यसबापत मृतकका परिवारलाई क्षतिपूर्ति दिने व्यवस्था छ । ‘कार्य क्षेत्रमा दुर्घटनामा परेर वा कम्पनीको हेलचेक्र्याइँको कारण मृत्यु हुने कामदार १० प्रतिशत पनि छैनन्,’ कतारको राष्ट्रिय मानव अधिकार समितिका अध्यक्ष डा. अली मुर्रीले भने, ‘कार्यस्थलमा पहिला कामदारको सुरक्षामा ध्यान दिएका छौं ।’

सरकारी नीतिको अभाव 
सरकार जति मात्रामा विदेशमा मृत्यु भएका कामदारका परिवारलाई क्षतिपूर्ति दिन सचेत छ, त्यस हिसाबले मृत्युदर घटाउने सन्दर्भमा खास योजना र नीति बनाएको छैन । मलेसियाका लागि नेपाली राजदूत बस्नेतका अनुसार कामदारमाथि हुने तनाव कम गर्न कैयौं पटक अनुरोध गरे पनि स्थिति उही छ । ‘कामदारहरू २ लाखसम्म तिरेर आइरहेका छन् । जसले कामदारले मानसिक तनाव लिई हृदयाघात हुने र आत्महत्या गर्न पुग्ने जस्तो स्थिति छ,’ उनले भने, ‘मूल समस्या नेपालमै छ । मुहान सफा नगर्दा धमिलो पानीमा खेल्नेहरू धेरै भयो । यसलाई रोक्न पहलकदमी लिने भएन ।’

कान्तिपुरबाट

सग्लै गएको मान्छे,स्वदेश फर्कदा काठको बाकसमा..

तपाईले न्युज एनआरएन डट कमको ' एन्ड्रोईड एप्स ' डाउनलोड गर्नसक्नु हुनेछ | हामी सामाजिक संजाल फेसबुक ट्वीटरमा पनि छौं |

प्रतिकृया

LATEST NEWS

नेपाल संवत् ११३८ र म्हः (आत्म) पूजा

आज नेपाल संवत् ११३८ र म्हः (आत्म) पूजा(भिडियो सहित)

नेपाल संवत् ११३८ आज देशभर विविध कार्यक्रम गरी मनाइँदैछ...

गई पूजा

यमपञ्चकको चौथों दिन आज गाई, गोरु, कृषक र गोवद्र्धन पूजा

यमपञ्चक अर्थात् तिहारको चौथो दिन आज गाई, गोरु, कृषक...

सहयोग

शहीद साहको परिवारलाई अमेरिकाबाट आर्थिक सहयोग

अमेरिकामा रहेका मधेशी समाजको संस्था ‘डिएफडब्ल्यु’ले सप्तरीको मलेठ घटनामा...

गैर आवासीय नेपालीलाई समृद्धिको अभियानमा लाग्न ओलीको आग्रह

नेकपा (एमाले) का अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले मुलुकको समृद्धिका...

MOST POPULAR

प्रधानमन्त्रीले तत्काल राजीनामा नदिने

नेकपा (माओवादी केन्द्र) बाहेकका सत्तारुढ दलको बैठकले प्रधानमन्त्री केपी...

एनआरएनए सचिव अर्जुन कुमार श्रेष्ठ

पानी अभियानलाई एनआरएनए सचिव अर्जुन कुमार श्रेष्ठको सहयोग

हरेक घरमा धारो होस् , हरेक गाउँमा सिचाइ होस्...

युएईमा मृत्युदण्ड पाएका बमको उद्धार सम्भव छैन्:- दूतावास

विगत १३ बर्ष देखि युएईको जेलमा रहेका दार्चुला धारी...

नेपालकी सीताले जितिन् पारा तेक्वान्दोमा काश्यपदक

पोल्यान्डको वारसवामा पारा तेक्वान्दो खेलमा नेपालकी सीता भन्डारीले काश्य...

पुस्कल शर्मा

सामाजिक संजालले जिउदै मार्यो पुस्कल शर्मालाई…!

नेपाली सांगीतिक आकासमा एउटा चम्किलो ताराको रुपमा चम्किरहेका गायक...

Relief materials should not be misused: PM Koirala

Prime Minister Sushil Koirala has said that relief amount...

FACEBOOK